Indipenda - De Financiële kant van scheiden

Wie van ons mag na de scheiding in onze koopwoning blijven?

Jij en je partner bewonen een koopwoning. Jullie besluiten uit elkaar te gaan. Of de verhouding is zo gespannen geworden, dat onder één dak blijven niet meer gaat. Wat gebeurt er na een scheiding of uit elkaar gaan met de woning?

Dat hangt ervan af of je getrouwd of geregistreerde partners bent, of samenwonend. Ben je getrouwd, dan speelt verder nog mee of er sprake is van huwelijkse voorwaarden.

GEHUWDEN / GEREGISTREERDE PARTNERS EN KOOPWONING

Wij zijn getrouwd of geregistreerde partners. Wie van ons krijgt bij scheiding de koopwoning?
Heb je een koophuis en zijn er geen huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden? Dan is het huis gezamenlijk eigendom en hebben jullie allebei evenveel recht om er te blijven wonen. Daar zul je dus samen afspraken over moeten maken. Meestal maken die deel uit van de echtscheidingsregeling. Kunnen jullie het er niet over eens worden wie er in de woning blijft, dan kan mediation een goed idee zijn. 

Wat moet ik doen als ik in de koopwoning wil blijven?
Wil je na de scheiding in de koopwoning blijven, dan moet je in principe de vertrekkende partner uitkopen. In de praktijk betekent dit meestal dat hij/zij de helft van de getaxeerde overwaarde moet betalen. Ook moet je natuurlijk in staat zijn om de hypotheeklasten alleen te dragen. Er moet namelijk een nieuwe hypotheek komen, nu alleen op jouw naam. Hou er rekening mee dat de voorwaarden van een nieuwe hypotheek anders kunnen zijn dan die van de oude hypotheek. Een hypotheekverstrekker is niet verplicht om je een nieuwe hypotheek aan te bieden.

Hoe zit 't als geen van beiden de koopwoning alleen kan of wil betalen?
Als geen van beiden de woning wil of kan betalen, zal deze verkocht moeten worden. Van de opbrengst wordt eerst de hypotheek afgelost. Van wat overblijft krijgt ieder de helft. Is er een tekort, dan ben je daarvoor ieder hoofdelijk aansprakelijk. Is de hypotheek afgesloten met een NHG garantie (de vroegere gemeentegarantie)? Dan betaalt het fonds het tekort en heb je een schuld aan NHG. Afhankelijk van de omstandigheden kan het fonds de kosten later op jou en je (ex)partner verhalen of daarvan afzien.

Hoe zit als ik onze koopwoning verlaat of al verlaten heb?
Verlaat je de woning, of heb je deze al verlaten, dan betekent dat niet dat je je recht op jouw deel van het huis verliest. Ook blijf je hoofdelijk aansprakelijk voor de hypotheeklasten. Daar heb je destijds ook voor getekend. Ook hierover zul je dus afspraken moeten maken met je (ex)partner. Bijvoorbeeld dat degene die in het huis blijft wat meer betaalt. De andere partner heeft er immers geen woongenot meer van en moet kosten maken voor een nieuw onderdak. Dit geldt met name als de vertrekkende partner er zelf voor heeft gekozen om weg te gaan. Verder wordt degene die normaal de hypotheek betaalt geacht dit te blijven doen zolang het huwelijk voortduurt of er andere afspraken zijn gemaakt om het ontstaan van schulden en gedwongen huisuitzetting te voorkomen. Lukt het je niet om samen afspraken te maken, dan beslist de rechter in het echtscheidingsvonnis over de definitieve verdeling en de onderlinge verplichtingen.

Hoe zit 't als er huwelijkse of parterschapsvoorwaarden zijn?
Ben je getrouwd op huwelijkse voorwaarden of hebben jullie een geregistreerd partnerschap op partnerschapsvoorwaarden? Dan behoudt degene op wiens naam het huis staat de woning en kan deze er dus blijven wonen. De andere partner kan er geen aanspraak op maken. Maar de partner met de woning mag de andere partner niet van de ene op de andere dag op straat zetten. Natuurlijk kun je samen in overleg andere afspraken maken in het kader van de definitieve echtscheidingsregeling. De eigenaar kan bijvoorbeeld de andere partner in het huis laten wonen, omdat deze grotendeels voor de kinderen zorgt. Het kan dan redelijk zijn dat hij of zij minder alimentatie ontvangt.

Wat doen we als er acuut iets geregeld moet worden?
Het kan gebeuren dat samenleven onder één dak onhoudbaar wordt. Probeer eerst om samen voorlopige afspraken te maken, om de tijd tot de officiële scheiding te overbruggen. Schakel daarbij zo nodig een mediator in. Kom je er dan nog niet uit, vraag dan via je advocaat een voorlopige voorziening bij de rechter. Beide partijen (en hun advocaten) worden dan opgeroepen en gehoord. Vervolgens doet de rechter uitspraak. Daarvan krijg je schriftelijk bericht, waarna de voorlopige voorziening direct ingaat. Soms verwijst de rechter je eerst naar een mediator.

Waarom is een voorlopige voorziening zo belangrijk?
Een echtscheidingsprocedure kan wel een jaar duren. Met name als jullie een gemeenschappelijke koopwoning hebben, is het belangrijk om die periode goed door te komen. Kun je niet langer samenleven, dan bepaalt de rechter in de voorlopige voorziening wie er in het huis mag blijven wonen tot het verkocht is, of tot de ene partner de ander heeft uitgekocht. Als je zelf je huis verkoopt levert dat bijna altijd meer op dan bij gedwongen verkoop of een veiling. Je moet er wel rekening mee houden dat het langere tijd kan duren voor je huis verkocht is.

Wat gebeurt er als we er samen niet uitkomen?
Lukt het jullie niet om samen tot afspraken te komen over de verdeling van jullie gemeenschappelijke woning? Probeer dan eerst mediation. Lukt ook dat niet, dan zul je naar de rechter moeten. Op verzoek van je advocaat of die van je partner zal deze dan beslissen welke partner moet meewerken aan verkoop of overdracht.

SAMENWONENDEN EN KOOPWONING

Wij wonen samen. Wie krijgt de koopwoning als we uit elkaar gaan?
Woon je samen, dan hangt het ervan af op wiens naam het huis staat. Is er maar één eigenaar, dan kan de andere partner geen enkele aanspraak maken op het huis. Staat het huis op naam van jullie allebei en is de eigendomsverhouding fifty-fifty (als je niets anders hebt afgesproken is dat zo)? Dan is de situatie vergelijkbaar met die van gehuwden of geregistreerd samenwonenden. Je zult dus samen moeten afspreken wie van tweeën de ander uitkoopt, als je dat wilt en als dat financieel mogelijk is. Is dat niet mogelijk, dan zul je het huis moeten verkopen. Een eventuele overwaarde wordt dan gelijk verdeeld. Blijft er na verkoop nog een schuld over, dan blijven jullie daarvoor allebei hoofdelijk aansprakelijk.

Tips!
Ga je uit elkaar, probeer dan altijd eerst om in onderling overleg afspraken te maken over de verdeling van de gezamenlijke koopwoning. Lukt dat niet, probeer het dan met behulp van mediation. Dat is bijna altijd voordeliger dan alles regelen met advocaten. Het Juridisch Loket kan je helpen een geschikte mediator te vinden.
Wat je ook afspreekt en hoe lang de scheiding ook duurt: zorg dat de woonlasten gewoon doorbetaald worden. Anders loop je het risico van gedwongen verkoop tegen een lage prijs, ontruiming en schulden waarmee jullie allebei blijven zitten.
Check altijd of je in aanmerking komt voor gesubsidieerde rechtsbijstand. Daaronder vallen ook de kosten van mediation.
Als je een rechtsbijstandverzekering hebt, kijk dan of mediation onder de dekking valt.
Een advocaat rekent per uur. Het scheelt dus als jullie alvast gezamenlijke afspraken op papier zetten.

Bron: http://www.hetjl.nl